TS Phạm Lan Dung: ASEAN tiếp tục thể hiện vai trò trung tâm, gắn kết khu vực

Theo Quyền Giám đốc Học viện Ngoại giao, ASEAN tiếp tục thể hiện vai trò trung tâm, gắn kết khu vực trong gian nan, thách thức, đúng với khẩu hiệu của năm ASEAN 2020 “gắn kết và chủ động thích ứng”.

Phát biểu khai mạc Hội thảo khoa học quốc tế về Biển Đông lần thứ 12, TS Phạm Lan Dung, Quyền Giám đốc Học viện Ngoại giao đã ghi nhận một số điểm sáng trong tình hình Biển Đông thời gian gần đây.

Đồng thời, ASEAN tiếp tục thể hiện vai trò trung tâm, gắn kết khu vực trong bối cảnh nhiều thách thức, đúng với khẩu hiệu của năm ASEAN 2020 “gắn kết và chủ động thích ứng”. Biển Đông tiếp tục nhận được sự quan tâm của cộng đồng quốc tế; nhiều nước khẳng định tầm quan trọng của hòa bình và thượng tôn pháp luật, tự do hàng hải, hàng không ở Biển Đông.

TS Phạm Lan Dung, Quyền Giám đốc Học viện Ngoại giao phát biểu tại hội thảo.

Ảnh hưởng nặng nề bởi đại dịch Covid-19

Theo TS Phạm Lan Dung, đại dịch Covid-19 từ đầu năm 2020 đã và đang làm thay đổi một cách mạnh mẽ và nhanh chóng cách thức thế giới vận hành. Các nước đã và đang phải học cách làm quen và chủ động thích nghi với những “bình thường mới”.

Nền kinh tế thế giới tiếp tục suy thoái và chưa có dấu hiệu phục hồi. Trong bối cảnh khó khăn về kinh tế và đại dịch Covid-19, chủ nghĩa dân tộc vị kỷ càng có đất phát triển. Dư luận xã hội tại nhiều quốc gia xuất hiện tâm lý bài ngoại, co cụm và phần nào mất lòng tin vào các tổ chức quốc tế liên chính phủ.

“Cạnh tranh địa chính trị đang gia tăng phức tạp trên phạm vi toàn cầu. Đáng lo ngại là xu hướng quân sự hóa, đối đầu, gia tăng căng thẳng vẫn đang tiếp tục, việc đe dọa hoặc sử dụng sức mạnh bất đối xứng giải quyết tranh chấp có xu hướng gia tăng”, TS Phạm Lan Dung cho biết.

 Theo Quyền Giám đốc Học viện Ngoại giao, hiệu lực của hệ thống luật pháp quốc tế bị đe dọa bởi việc tự ý diễn giải và áp dụng luật pháp có lợi cho mình. Bảo vệ môi trường biển, chống biến đổi khí hậu, sử dụng bền vững tài nguyên, bảo vệ trật tự pháp lý trên biển và an ninh biển nói chung cho các quốc gia và cộng đồng dân cư ven biển đang là các vấn đề chung, đòi hỏi các giải pháp chung của cộng đồng quốc tế.

Điểm sáng ở Biển Đông và vai trò trung tâm của ASEAN

Tuy nhiên, theo bà Phạm Lan Dung, trong tình hình rối ren và biến động đó, tình hình Biển Đông năm 2020 cũng ghi nhận các điểm sáng.

Thứ nhất, nhiều quốc gia ven Biển Đông đã bày tỏ, làm rõ lập trường pháp lý ở Biển Đông thông qua hàng loạt công hàm được trao đổi tại Liên Hợp Quốc. Việc lưu hành công hàm với những nội dung mang đậm ngôn ngữ và hàm ý pháp lý cho thấy các quốc gia ngày càng đề cao vai trò và giá trị của luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Luật Biển 1982 (UNCLOS).

Qua đó, khẳng định “tính chất phổ quát và nhất quán của UNCLOS đã thiết lập khuôn khổ pháp lý trong đó mọi hoạt động trên biển và đại dương được thực hiện”. Đây chính là các hành động thể hiện tinh thần “thượng tôn pháp luật” mà cộng đồng quốc tế mong muốn.

Các đại biểu chụp ảnh tại buổi khai mạc Hội thảo quốc tế về Biển Đông lần 12. (Ảnh: Minh Tuấn)

Thứ hai, ASEAN tiếp tục thể hiện vai trò trung tâm, gắn kết khu vực trong gian nan, thách thức, đúng với khẩu hiệu của năm ASEAN 2020 “gắn kết và chủ động thích ứng”.

Mặc dù cũng chịu tác động mạnh bởi Covid-19, ASEAN tiếp tục duy trì được các hoạt động đối thoại và hợp tác trong và ngoài khu vực trong suốt cả năm, kể cả về vấn đề Biển Đông, góp phần duy trì lòng tin, giảm bớt căng thẳng và phòng ngừa xung đột. Riêng trong 3 ngày qua đã có hơn 20 Hội nghị Cấp cao và 80 văn kiện được thông qua, kỹ kết với nội dung ngày càng thực chất, rõ nét và kịp thời về vấn đề Biển Đông.

Thứ ba, Biển Đông tiếp tục thu hút sự quan tâm của cộng đồng quốc tế. Nhiều nước bên ngoài khu vực đã thể hiện sự quan tâm, mong muốn đóng góp xây dựng, tích cực cho hoà bình và thượng tôn pháp luật ở Biển Đông, đã khẳng định tầm quan trọng của Biển Đông trong duy trì thương mại toàn cầu thông suốt và liên tục, tự do hàng hải, tự do bay không bị cản trở.

Nhiều nước tái khẳng định tầm quan trọng của việc thực hiện đầy đủ và diễn giải đúng đắn các điều khoản của UNCLOS, để bảo vệ tính toàn vẹn của Công ước.

“Chúng tôi cho rằng, càng trong rối ren và biến động, nhu cầu hoà bình, đối thoại và hợp tác của cộng đồng quốc tế vượt qua khó khăn càng tăng cao. Chính vì lý do đó, Hội thảo Biển Đông năm nay có chủ đề là Duy trì hoà bình và hợp tác trong bối cảnh có nhiều biến động”, bà Phạm Lan Dung nhấn mạnh.

Trong hơn một thập kỷ vừa qua, Hội thảo Biển Đông đã và đang được biết đến như một sự kiện học thuật uy tín và được mong đợi trong giới học giả về chủ đề Biển Đông. Hội thảo đã quy tụ được các chuyên gia hàng đầu của khu vực và thế giới để thảo luận về các vấn đề an ninh biển, luật biển, phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường biển.

Sau hơn 10 năm tổ chức, Hội thảo đã thu hút hơn 500 tham luận và 2.000 đại biểu tham dự, đã góp phần nâng cao hiểu biết và nhận thức của khu vực và quốc tế về các khía cạnh khác nhau của vấn đề Biển Đông như lịch sử, chính trị, kinh tế, pháp lý, văn hóa, môi trường v.v. góp phần thiết thực cho việc hoạch định chính sách nhằm duy trì hòa bình, ổn định và thúc đẩy hợp tác tại Biển Đông và hợp tác khu vực nói chung.