Những đặc trưng của Cộng đồng kinh tế ASEAN

Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) được coi là mục tiêu cuối cùng của tiến trình hội nhập kinh tế được hiện thực hoá như trong Tầm nhìn 2020. Mục tiêu này được đưa ra dựa trên lợi ích chung của các quốc gia thành viên ASEAN nhằm thúc đẩy hội nhập kinh tế sâu và rộng hơn nữa thông qua các sáng kiến.

Tại Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN lần thứ 12 được tổ chức vào tháng 01 năm 2007, lãnh đạo cấp cao đã khẳng định cam kết mạnh mẽ về đẩy nhanh việc thành lập Cộng đồng ASEAN vào năm 2015 như đã nêu trong Tầm nhìn ASEAN 2020 và trong Thỏa ước ASEAN II, đồng thời ký Tuyên bố Xê-bu về việc đẩy nhanh xây dựng Cộng đồng ASEAN vào năm 2015. Đặc biệt, các nhà lãnh đạo đã nhất trí đẩy nhanh thời hạn xây dựng Cộng đồng Kinh tế ASEAN vào năm 2015 và đưa ASEAN trở thành một khu vực có sự luân chuyển tự do của hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, vốn và lao động có tay nghề.

Cộng đồng kinh tế ASEAN chính thức có hiệu lực từ ngày 31/15/2015.

Trong quá trình xây dựng AEC, ASEAN sẽ hoạt động phù hợp với các nguyên tắc đối với một nền kinh tế mở, hướng ngoại, toàn diện, vận hành theo cơ chế thị trường, và phù hợp với các nguyên tắc đa phương cũng như nhất quán với các hệ thống luật pháp để thực hiện hiệu quả các cam kết về kinh tế.

AEC sẽ đưa ASEAN trở thành một cơ sở sản xuất và thị trường chung, trở thành một khu vực năng động và cạnh tranh hơn với các cơ chế và biện pháp mới nhằm đẩy mạnh việc thực hiện những sáng kiến kinh tế hiện tại; đẩy nhanh hội nhập kinh tế khu vực trong các lĩnh vực ưu tiên; tạo điều kiện thuận lợi cho việc di chuyển của doanh nhân, lao động có tay nghề và nhân tài; đẩy mạnh cơ cấu thể chế của ASEAN. Là bước đầu tiên hướng tới hiện thực hóa Cộng đồng Kinh tế ASEAN, ASEAN đã và đang thực hiện khuyến nghị của Nhóm đặc trách cấp cao (HLTF) về Hội nhập Kinh tế ASEAN như đã nêu trong Hiệp ước Bali II.

Đồng thời, AEC sẽ khắc phục khoảng cách về phát triển và thúc đẩy tiến trình hội nhập của Campuchia, Lào, Myanmar và Việt Nam (CLMV) thông qua Sáng kiến Hội nhập ASEAN và các sáng kiến khu vực khác. Các lĩnh vực hợp tác khác cũng sẽ được tiến hành, ví dụ như: phát triển nguồn nhân lực và nâng cao năng lực; công nhận bằng cấp chuyên môn; tham vấn chặt chẽ hơn về các chính sách tài chính và kinh tế vĩ mô; các biện pháp tài chính thương mại; tăng cường cơ sở hạ tầng và kết nối viễn thông; phát triển giao dịch điện tử thông qua eASEAN; hội nhập các ngành trên toàn khu vực nhằm tăng cường thu hút nguồn lực từ khu vực; và tăng cường sự tham gia của khu vực tư nhân vào việc xây dựng AEC.

Hội nghị Hội đồng Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AECC) lần thứ 19 chuẩn bị cho Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 37 đã được tổ chức vào ngày 10/11/2020.

Các nhà lãnh đạo ASEAN tuyên bố AEC bao gồm 4 mục tiêu và cũng là 4 yếu tố, đặc trưng cấu thành AEC: Một là, một thị trường đơn nhất và nền tảng sản xuất chung, được xây dựng thông qua: Tự do lưu chuyển hàng hoá; tự do lưu chuyển dịch vụ; tự do lưu chuyển đầu tư; tự do lưu chuyển vốn và tự do lưu chuyển lao động có kỹ năng. Hai là, một khu vực kinh tế cạnh tranh, được xây dựng thông qua các khuôn khổ chính sách về cạnh tranh, bảo hộ người tiêu dùng, quyền sở hữu trí tuệ, phát triển cơ sở hạ tầng, thuế quan và thương mại điện tử. Ba là, phát triển kinh tế cân bằng được thực hiện thông qua các kế hoạch phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ và thực hiện sáng kiến hội nhập nhằm thu hẹp khoảng cách phát triển trong ASEAN. Bốn là, hội nhập vào nền kinh tế toàn cầu, được thực hiện thông qua việc tham vấn chặt chẽ trong đàm phán đối tác và trong tiến trình tham gia vào mạng lưới cung cấp toàn cầu của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

Những đặc trưng này liên hệ mật thiết với nhau và củng cố lẫn nhau. Việc kết hợp các thành tố cần thiết của mỗi đặc trưng vào trong kế hoạch tổng thể xây dựng cộng đồng kinh tế ASEAN sẽ bảo đảm tính nhất quán và chặt chẽ của các thành tố này cũng như hiệu quả thực hiện và điều phối phù hợp giữa các bên liên quan.

Mẫn Chi