Mối lo từ sự phát triển quá nóng ở các thành phố ASEAN

Thời tiết khắc nghiệt do hiệu ứng tỏa nhiệt đô thị đang là vấn đề lớn mà các thành phố Đông Nam Á, như Bangkok, chưa có cách khắc phục.

Căn nhà của Prasert Saisamphan từng là một nơi mát mẻ nằm dưới những tán cây. Giờ đây, bê tông và khói bụi của một thành phố đang trên đà phát triển khiến ông lão 65 tuổi cảm thấy ngột ngạt.

“Hồi tôi 20 tuổi, ở đây chưa xây chung cư. Thời tiết đẹp và mát mẻ. Buổi tối chúng tôi chỉ cần dùng quạt. Chẳng ai có máy lạnh cả", ông nói. “Bây giờ, không khí không còn trong lành như trước. Tôi cảm giác như không thể hít một hơi thật sâu được nữa".

Khung cảnh nhìn từ căn nhà ông Prasert ở Klong Khlang, ngay trung tâm Bangkok là những cột tháp cao vút của đường cao tốc và những tòa chung cư mọc lên không ngừng ở phía xa.

“Năm nay thời tiết nóng lên. Trời nóng đến nỗi tiền điện tăng lên đáng kể, nóng đến mức tôi phải lắp vòi phun nước trên mái nhà, nóng đến độ phải cần tới cả vòi phun nước ấy. Cảm giác như nóng gấp đôi so với năm ngoái", Jurairat Kruephimai, một cư dân khác trong khu vực này cho biết.

Họ đang chịu cái nóng không thể tưởng tượng nổi. Ảnh hưởng của một hiện tượng được gọi là đảo nhiệt đô thị (UHI) đang diễn ra ở Bangkok khiến nhiệt độ tối đa ở đây cao hơn vùng xung quanh. Điều này đặc biệt rõ ràng vào ban đêm.

Đường, xe cộ, tòa nhà và các cơ sở hạ tầng đô thị bằng bê tông hấp thụ bức xạ mặt trời vào ban ngày và tỏa nhiệt dần vào ban đêm, khiến nhiệt độ tăng lên. Cả việc dẹp đi các không gian xanh dành chỗ cho công trình xây dựng cũng góp phần vào quá trình gia tăng nhiệt độ đó.

Tiến sĩ Sigit Dwiananto Arifwidodo của Đại học Kasetsart đã nghiên cứu sâu rộng về UHI ở Bangkok. Một trong những nghiên cứu của ông vào năm 2012 cho thấy rằng chênh lệch nhiệt độ tối đa giữa thành thị và nông thôn là 7 độ C. Sự khuếch đại nhiệt độ do UHI ngày một lớn dần qua mỗi năm.

“Hiệu ứng đảo nhiệt đô thị làm nhiệt độ tăng cao hơn mỗi năm”, Tiến sĩ Arifwidodo chia sẻ trên CNA. “Khi chúng tôi lập bản đồ, điểm nóng trên đó ngày một lớn hơn. Theo dữ liệu năm 2018, nó gần như bao phủ toàn bộ Bangkok".

Bangkok không chỉ phải đối mặt với hiệu ứng đảo nhiệt đô thị, với mức độ thường xuyên và quy mô ngày một lớn hơn như ở khắp các thành phố châu Á. Khi các khu đô thị mở rộng, diện tích được cây xanh bao phủ giảm đi, không khí lưu thông kém khiến các khoảng không gian trở nên ngột ngạt. Theo Tiến sĩ Arifwidodo, việc ngăn chặn sự lan rộng của vùng nóng là gần như bất khả thi nếu chỉ bằng việc tạo ra thêm không gian xanh. 

Tiến sĩ Arifwidodo cho rằng vấn đề này đang bị bỏ qua vì chưa có con số tử vong hoặc bệnh tật gây ra trực tiếp bởi thời tiết nóng. 

“Mức độ quan tâm của chính quyền rất hạn chế vì từ góc độ y tế, số người chết vì say nắng là tương đối thấp", ông nói. "Có một số trường hợp mắc bệnh vì nắng nóng ở Bangkok, nhưng điều này chủ yếu xảy ra với những người có địa vị kinh tế xã hội thấp, như nhân viên xây dựng, tài xế xe máy và các công việc khác đòi hỏi làm việc cả ngày ở ngoài trời".

Điều hòa không khí cũng không phải giải pháp. Thay vì giải quyết vấn đề, chúng chỉ chuyển cái nóng từ trong nhà ra ngoài trời.

“Dùng máy lạnh cũng giống như việc tăng cân nhưng thay vì ăn kiêng, ta lại đi mua quần áo rộng hơn để mặc", Tiến sĩ Arifwidodo chia sẻ.

“Khi chúng ta sử dụng máy điều hòa không khí, chúng tỏa nhiệt ra bên ngoài và góp phần làm tăng nhiệt độ ở các khu vực xung quanh. Việc tăng cường sử dụng sẽ dẫn đến tiêu thụ năng lượng cao hơn và gia tăng sự bất bình đẳng giữa các cộng đồng".

Đối với nhiều cư dân của Klong Khlang và các cộng đồng nghèo khó, điều hòa không khí là một thứ xa xỉ không thể mơ tới. Cây cối trải dọc các lối đi và điểm xuyết trên những mái nhà đơn sơ là cách để họ giảm bớt cái nóng trong những ngày hè.

“Xung quanh nhà tôi có nhiều cây cối, nhưng điều đó không hữu ích lắm", bà Jurairat nói. “Năm nay trời nóng. Ngay cả quạt cũng không hữu ích. Tôi không thể chịu đựng nổi".

(Ngọc Anh- VTC News)