Dù ai đi ngược về xuôi...

Giỗ tổ Hùng Vương là một trong những ngày lễ trọng đại ở Việt Nam. Vậy nguồn gốc, ý nghĩa của ngày giỗ tổ Hùng Vương là gì? Bài viết dưới đây sẽ giải thích rõ đến bạn cũng như thông tin đến bạn lịch nghỉ của ngày lễ này trong năm.

Giỗ tổ Hùng Vương hay còn gọi là Lễ hội Đền Hùng hoặc Quốc giỗ là một ngày lễ truyền thống của Người Việt nhằm tưởng nhớ công lao dựng nước của các vua Hùng Vương.

Cứ mỗi năm, đến ngày mùng 10 tháng 3 âm lịch, giỗ Tổ lại được tổ chức tại Đền Hùng, thành phố Việt Trì (tỉnh Phú Thọ) và được người dân Việt Nam - dù ai đi ngược về xuôi, dù trong nước hay ở nước ngoài cũng đều nhớ đến ngày lễ quan trọng này. 

Nghi lễ truyền thống được tổ chức hàng năm vào mồng 10 tháng 3 âm lịch tại Đền Hùng, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ và được người dân Việt Nam trên toàn thế giới kỷ niệm.

Nguồn gốc và ý nghĩa ngày giỗ tổ Hùng Vương

Lạc Long Quân và Âu Cơ là Thủy Tổ của người Việt, là cha mẹ của các Vua Hùng. Vì thế mà ngày lễ hội Đền Hùng được xem là ngày hội chung vui của toàn dân, là dịp để mọi người nhớ về công ơn sâu sắc của các Vua Hùng đã có công dựng nước cùng với sự kiên cường chống giặc ngoại xâm  giữ nước của các bậc tiền nhân trong suốt khoảng thời gian qua.  

Ý nghĩa của lễ hội Đền Hùng

Theo Ngọc phả Hùng Vương chép thời Hồng Đức hậu Lê thì từ thời nhà Đinh, nhà Tiền Lê, nhà Lý, nhà Trần rồi đến Hậu Lê vẫn cùng hương khói trong ngôi đền, ở đây nhân dân đều đến lễ bái để tưởng nhớ công lao của Đấng Thánh Tổ xưa.

Ngày giỗ Hùng Vương đã được các triều đại phong kiến công nhận là một trong những ngày quốc lễ của Việt Nam. Từ thời xưa, các triều đại quân chủ và phong kiến Việt Nam đã quản lý Đền Hùng theo cách giao thẳng cho dân sở tại trông nom, sửa chữa, cúng bái, làm Giỗ Tổ vào ngày 10 tháng 3 âm lịch.

 

Lễ giỗ tổ Hùng Vương được diễn ra vào ngày 10 tháng 3 Âm lịch, tuy nhiên, lễ hội thực chất đã diễn ra từ hàng tuần trước đó với những phong tục như đâm đuống (đánh trống đồng) của dân tộc Mường, hành hương tưởng niệm các vua Hùng, và kết thúc vào ngày 10 tháng 3 âm lịch với lễ rước kiệu và dâng hương trên đền Thượng.

Lễ hội đền Hùng hiện được Nhà nước Việt Nam nâng lên thành Giỗ Quốc Tổ, thường được tổ chức lớn vào những năm chẵn, gồm những hoạt động chính sau:

Phần lễ

Có 2 lễ được cử hành cùng thời điểm ngày chính hội:

- Lễ rước kiệu vua: Đám rước kiệu, nhiều màu sắc của rất nhiều cờ, hoa, lọng, kiệu, trang phục truyền thống xuất phát từ dưới chân núi rồi lần lượt qua các đền để tới đền Thượng, nơi làm lễ dâng hương.

- Lễ dâng hương: Người hành hương tới đền Hùng chủ yếu vì nhu cầu của đời sống tâm linh. Mỗi người đều thắp lên vài nén hương khi tới đất Tổ để nhờ làn khói thơm nói hộ những điều tâm niệm của mình với tổ tiên.

Phần hội

Về phần hội, có nhiều trò chơi dân gian được tổ chức trong dịp Lễ lớn của dân tộc này. Đó là những cuộc thi hát xoan (tức hát ghẹo), một hình thức dân ca đặc biệt của Phú Thọ, những cuộc thi vật, thi kéo co, hay thi bơi trải ở ngã ba sông Bạch Hạc, nơi các vua Hùng luyện tập các đoàn thủy binh luyện chiến.

Đây cũng là dịp diễn ra nhiều hoạt động văn hóa thể thao truyền thống, tâm linh của người Việt. Thậm chí Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương đã trở thành di sản văn hóa phi vật thể mà UNESCO công nhận và nằm trong Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia mà Bộ văn hóa, thể thao và du lịch Việt Nam ghi nhận. 

Nên dâng lễ gì trong lễ hội Đền Hùng?

Ghi nhớ công ơn của các vị vua Hùng trong ngày giỗ Tổ, vậy chúng ta nên dâng lễ gì để thể hiện lòng thành kính của mình?  

Nên dâng lễ gì trong lễ hội Đền Hùng?

Tương truyền vào thời nhà Nguyễn, lễ mâm dâng lên vào ngày giỗ Tổ gồm không thể thiếu 3 món làm từ thịt lợn, bò và dê. Tuy nhiên, qua thời gian các món dâng lễ ngày càng được thay đổi do thói quen và tâm niệm của người cúng.

Theo GS.TS Ngô Đức Thịnh, là nhà nghiên cứu văn hóa dân gian, đã chia sẻ rằng: việc dâng lễ vào ngày giỗ Tổ Hùng Vương tùy vào điều kiện của mỗi người. Thông thường, hai loại bánh xuất hiện trong ngày giỗ là bánh dày và bánh chưng. Ngoài ra, còn có người dâng hương hoa, hoặc làm lễ cúng mặn như xôi - gà, gạo muối, thịt lợn, rượu,....

Dù là lễ vật ra sao, quan trọng vẫn là sự chân thành, cái tâm của mỗi người. Không nên làm lễ cúng ê hề với mâm cao cỗ đầy mà thiếu đi sự thành kính.

Nơi nào nên đến trong lễ hội Đền Hùng?

Sau khi thực hiện xong việc dâng lễ tại đền, du khách có thể đến một số địa điểm sau:

  • Bảo tàng Hùng Vương: là nơi lưu giữ nhiều hiện vật cổ của Nhà nước Văn Lang, thời đại Hùng Vương dựng và giữ nước.
  • Chủ đề triển lãm ảnh nghệ thuật - Văn hóa đất Tổ - cội nguồn dân tộc Việt Nam: bạn sẽ chiêm ngưỡng được các tác phẩm nghệ thuật của các họa sĩ Hàn Quốc và người dân Phú Thọ. 
  • Chủ đề triển lãm các tác phẩm làm từ chất liệu đá có tên Bác Hồ với nhân dân các dân tộc Việt Nam.
  • Triển lãm hình ảnh về di sản hát Xoan Phú Thọ, hay Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ,.... 

Đây quả thật là một di sản có giá trị độc đáo và sẽ còn ăn sâu mãi trong tâm hồn và tình cảm của đồng bào cả nước. Tuy nhiên, do năm nay không phải là năm chẵn nên không diễn ra nhiều hoạt động trong phần hội./.

Tổng hợp