Diễn đàn khu vực ASEAN đề cập sâu vấn đề Biển Đông

Theo Vụ trưởng Vụ ASEAN Vũ Hồ, vấn đề Biển Đông được đề cập rất nhiều kể cả ở ARF và các diễn đàn khác trong nhiều năm qua.

Sáng 12/9, Diễn đàn khu vực ASEAN lần thứ 27, ARF-27 đã diễn ra tại Hà Nội với hình thức trực tuyến. Một trong những chủ đề được nhắc đến đậm nét tại diễn đàn cũng như các hội nghị khác thuộc khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN 53 (AMM) và các hội nghị liên quan, là vấn đề Biển Đông.

Ông Vũ Hồ, Vụ trưởng Vụ ASEAN, có một số chia sẻ với phóng viên bên lề ARF về vấn đề này.

Ông Vũ Hồ, Vụ trưởng Vụ ASEAN. Ảnh: VTC News

-  Ông có thể cho biết vấn đề Biển Đông được đặt ra tại ARF lần này như thế nào?

Vấn đề Biển Đông là vấn đề được đề cập rất nhiều, không chỉ có trong ARF, kể cả trong các diễn đàn khác cũng như nhiều năm qua. Biển Đông là một phần của hòa bình, ổn định, một phần của khu vực. Các quốc gia phải có nghĩa vụ đóng góp cho hòa bình, ổn định, tự do, an ninh hàng hải trên Biển Đông.

Trong Biển Đông, có những tranh chấp, bất đồng, khác biệt trong cách tiếp cận. Điều quan trọng là duy trì đối thoại trên cơ sở luật pháp quốc tế mà cụ thể là UNCLOS 1982.

Các bộ trưởng cũng cho rằng tình hình trên Biển Đông có nhiều vụ việc đang diễn ra và rất nghiêm trọng, tác động trực tiếp tới hòa bình, ổn định của khu vực. Một lần nữa các ngoại trưởng kêu gọi các bên hết sức kiềm chế, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình dựa trên luật pháp quốc tế.

Ngoài ra, các bộ trưởng hoan nghênh ASEAN và Trung Quốc cam kết thực hiện đầy đủ DOC và hướng tới COC hiệu lực, hiệu quả, phù hợp với luật pháp quốc tế.

- Việc gắn chặt COC với UNCLOS có phải là bước thành công rất lớn của Việt Nam?

Theo như tôi hiểu, việc xây dựng COC là sản phẩm chung giữa ASEAN và Trung Quốc. COC muốn hay không muốn là bộ phận không thể tách rời của luật pháp quốc tế, trong đó đặc biệt là UNCLOS 1982.

Các nước ASEAN và Trung Quốc cùng nhau hướng tới việc xây dựng một bộ quy tắc ứng xử hiệu lực hiệu quả, sẽ là một đóng góp thực chất cho hòa bình, ổn định trong khu vực, là một công cụ để các bên tiến hành đối thoại và hợp tác một cách phù hợp, đúng với tinh thần xây dựng lòng tin và ngoại giao phòng ngừa mà các nước đang phấn đấu.

- Bộ Ngoại giao Nhật bình luận tình hình Biển Đông đang xấu đi, các nước khác phản ứng như thế nào?

Theo tôi thì việc các nước bình luận các vấn đề xảy ra trên Biển Đông, kể cả những vấn đề diễn ra trên thực địa, đó là quyền của mỗi nước, về việc nhìn nhận các vấn đề đó như thế nào. Nhưng điều quan trọng nhất là sự thống nhất giữa các ngoại trưởng về phương cách tiếp cận các khác biệt, cách ứng xử trên biển nói chung và Biển Đông nói riêng.

Với các diễn đàn như ARF thì quan điểm chung là đóng góp cho hòa bình ổn định cũng là một nghĩa vụ của các quốc gia, cho dù đó là nước nào đi nữa.

Thứ hai là làm sao để duy trì đối thoại và hợp tác, làm sao để thượng tôn pháp luật, đặc biệt là UNCLOS 1982.

Thứ ba là các bên có những bước đi vừa xây dựng lòng tin, vừa thúc đẩy đóng góp cho hòa bình ổn định trong khu vực.

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh tại ARF. Ảnh: ASEAN 2020 Vietnam

- Các bộ trưởng có bình luận về vụ việc nào cụ thể trên Biển Đông?

Các bộ trưởng chỉ có 2 tiếng để trao đổi, nên sẽ rất khó để trao đổi về những vụ việc cụ thể. Tuy nhiên, bằng việc đề cập tới những vấn đề mang tính nghiêm trọng thì cũng cho thấy đã có những hành động đang gây phức tạp tình hình và ảnh hưởng đến lòng tin.

Đồng thời, có những hành động cần kêu gọi sự kiềm chế ở mức độ cao nhất có thể của các bên liên quan để đảm bảo rằng có được môi trường thuận lợi để xây dựng những luật lệ, quy tắc ứng xử chung, đảm bảo rằng chúng ta đang cùng nhau phấn đấu để xây dựng cấu trúc khu vực hoạt động hòa bình, ổn định và dựa trên luật lệ.

- Thái độ và quan điểm của Trung Quốc như thế nào?

Vì họp trực tuyến nên vấn đề này rất khó đánh giá. Nhưng nhìn chung các nước đều mang đến tinh thần đối thoại và hợp tác.

- Điểm mới và tích cực trong lập trưởng của Trung Quốc về Biển Đông?

Một trong những điều nổi bật nhất mà chúng tôi đã đề cập tới là cả hai bên đều cam kết thực hiện đầy đủ tuyên bố về ứng xử các bên trên biển đông (DOC) và hướng tới Bộ Quy tắc ứng xử COC phù hợp và hiệu quả.

- Xin trân trọng cảm ơn ông!

Phương Anh - Diệu Hoa - VTC News